Gègèr Kraton

Njero bètèng kisruh, nèng njaban kraton semono uga. Wong Jawa wis kélangan tuladha. Wis ora gumun yèn gègèran wong sasedulur dadi mulur mataun-taun. Yèn arep getun ya arep ngapa, wong bisané mung nyawang. Nyatané, sing bisa diéman lan dijagakaké mung kraton saisiné. Ya mung kuwi.

Awit surut dalem Ingkang Sinuwun Kangjeng Susuhunan Pakoeboewana XII taun 2004, gègèr kraton ora ana lèrèné. Sajak ora gelem kalah marang lapangan badminton lan tènes, raja waé mèlu dhobel. Saben nyebut PéBé Telulas  kudu nganggo bacutan: Hangabèhi utawa Tédjowulan.

Miturut keyakinanku, Gusti Tedjowulan ora gelem nampa Gusti Hangabèhi madeg sunan karana nganggep Gusti Bèi paribasan mung kadhapuk dadi wayang, sanajan miturut angger-anggeré kraton, pancèn sing paling nduwèni hak dadi raja, nyulihi ingkang rama kang wis séda. Kamangka, sing diarani raja utawa ratu iku yèn duwé kuwasa, apa sabdané pada dianut déning kulawarga, abdi dalem lan rakyaté.

Mulané, Gusti Tédjo nékad ngembari, madeg ratu kanthi pamrih pingin ndandani kraton, mbalèkaké kraton dadi penceré kabudayan Jawa. Cara tembung sekolahané, kraton ‘diréformasi’.

Saka njero bètèng, Gusti Tedjo kaangep mbaléla, nalisir saka tata cara lan adat kraton. Mula, gègèran sangsaya ndadra, ora uwis-uwis, ora ana juntrungé.

Sanajan Gusti Béi lan Gusti Tédjo wis ikrar nyawiji, malah nganggo layang perjanjèn kang disekseni para mentri, gubernur lan wlikota, dakkira durung bakal rampung. Nyedhaki Jumenengan ISKS Pakubuwana XIII (Hangabèhi) tanggal 15 Juni, dakkira bakal sangsaya ramé udrek-udrekané.

Sing rumangsa mbaureksa kraton bisa waé nggembok kabèh lawang lan régol kraton, saéngga Sinuwun ora bisa mlebu kraton. Nanging kosokbalèné, bisa uga lerem sawetara tinimbang jenengé kraton tambah ala.

Kanggoku, para priyagung kraton wis entèk dayané. Ngendikané wis ora digugu déning rakyaté. Déné isih ana wong saka ngendi waé menyang Sala ngramèkaké kirab, sekatèn lan sapanunggalané, ora liya mung wong piknik. Kari sithik sing nggathukaké marang jagad klenik.

Prabawané priyayi kraton, utamané trah Sultan Agung ing Surakarta, wis ora katon. Sing bisa disimak para kawula, ora liya mung kabar saka para juru warta, menawa para sentana padha seneng rebutan panguwasa. Sing jumeneng nata, sunan kang uga sinebut sayidin panatagama, mesthine becik sakabèhané, supaya pantes lan bisa dadi tuladha.

Yèn tumrapé pribadiku, kraton saiki becik ditata dadi museum kabudayan. Prayoga didadèkaké papan kanggo sapa waé kang pingin sinau lan ngangsu basa lan unggah-ungguh Jawa. Seni sastra, pedhalangan, beksan lan karawitan diuripaké, banjur luwih dibukak kanggo wong njaban bètèng.

Aja nganti, umpamané, wong kang nembé piknik menyang kraton malah krungu ngendikan pisuhan sentana dalem, sing isine mung arané kéwan lan pérangan awaké wong lanang lan wadon.

Pemerintah Republik Indhonésia, yèn perlu nylametaké bandha kraton kang awujud pusaka, kayata keris, tumbak, lan barang-barang aji liyané, dilebokaké nèng njero muséum, pamrihé bisa dadi papan pasinaon kanggoné wong sadonya. Intervensi diperlokaké, lan mesthiné ora ana klèruné, jalaran Kraton Surakarta wis nglebur nyawiji dadi pérangané negara republik sawisé Proklamasi Kamardikan 17 Agustus 1945.

Bantuan kanggo ngrumat kraton minangka cagar budhaya, yèn perlu dilèrèni, yèn isih padha regejegan dhéwé. Kuwajibané negara ora mung mènèhi dhuwit kanggo ngrumat (kraton lan abdi dalem), nanging uga klebu njaga lestariné kraton minangka tanggulé kabudayan Jawa.

Risi neng kuping lan ati yèn krungu swara-swara ora becik, kaya déné gelar bisa dituku, pusaka kraton bisa dituku lan sapanunggalané. Durung mesthi bener, nanging njalari ora bisa turu angler tumrapé wong kang isih duwé rasa tresna marang kraton lan kabudayan Jawa.

Dakkira, wis akèh sing padha mangertèni yèn underané prekara kang njalari gègèran ora adoh marang kuwasa lan bandha donya. Angèl mbuktèkaké bener-klèruné swara sruwang-sruwing, mula prayoga enggal ditata. Njagakaké kabar bener lan pener saka juruwarta paribasan wis ora bisa, wong nyatané ana waé sing ngréwangi kana-kéné, saéngga rakyat padha bingung arep nurut lan precaya marang sing endi. Tundhané, gègèran tambah ndadra.

Nanging, tumrapé wong kaya aku, sing mung bisa nyawang saka kadohan, bisané mung ndonga lan ngarep-arep kraton énggal tentrem. Déné piyé carané ngrukunaké trah Sultan Agung, mangsa borong marang sing duwé kuwasa nata negara Indhonésia. Bener-klèru ora bisa diukur nganggo cacah sing nyengkuyung Si A lan Si B. Bener ya bene, luput ya luput.

Yèn antarané Gusti Bèi lan Gusti Tédjo saiki wis bener nyawiji, ya mung kari ngukur sepira pangurmatané para sentana, abdi dalem lan kawula. Yèn pancèn Gusti Bèi kang dianggep sah minangka sulihé Pakoeboewana XII kanthi jejuluk Pakubuwana XIII, kabèh kudu nurut pangandikané. Sabda pandhita ratu, kabèh kudu ngèstokaké dhawuhé, ora ana sing kena mbaléla.

Saumpama Pakubuwana XIII ngersakaké mlebu kraton, ya ora ana sing olèh ngalang-alangi, sebab sing nduwèni lan mandhégani kraton, ora liya yang sing dadi raja, ora liya ya Sunan Pakubuwana (kaping Telulas). Mahapatih (Tedjowulan) minangka penasihat tumrapé raja waé ora duwé hak apa panemuné kudu ditampa déning Sunan. Sepisan manèh, ya mung Sunan Pakubuwana sing duwé kuwasa lan duwé wenang nata.

One thought on “Gègèr Kraton

  1. DV

    Aku setuju usulanku, dijadikan museum saja atau kalo perlu dijadikan universitas jawa! keren tho 🙂

    usulanku apa usulanmu, bero??? kalau dijadikan universitas jawa, pengajare saka leiden kabeh?
    /blt/

Leave a Reply