Sumur

Weteng pating prengkel, aku gagé-gagé menyang kolah. Ngempak udud setengah ler, aku mbayangaké bakal liyer-liyer sinambi ngemataké metuné gedhang gorèng pating tleler. Biyasané, aku kerep olèh idhé utawa panemu saben nglungguhi Kanjeng Toto. Begjané durung sida mlotrokaké kathok, wektu weruh jedhingé wis angok.

Pénaké urip jaman saiki, kari nyeklèkaké sakelar, aku nimba nganggo èmbèré Wavin, kèrèkané Dab. Rada mbenginging, nanging jedhing cepet kebak. Nganti sauntara ora olèh idhé, kamangka wanciné gebyar-gebyur: wawik!

Ééé.. Bareng mlangkah metu saka kolah, aku kok dadi kèlingan jaman isih cilik, kerep olèh jatah nimba, ngebaki jedhing gedhé. Jenegé waé kulawarga ageng, saomah ana sangang jiwa, klebu réwang siji lan wong tangga dhésa sing mèlu wong tuwaku. Pilihané mung loro, ngepèl jobin saomah utawa ngurusi kolah.

Aku milih ngisi jedhing sanajan nimbané nganggo sénggot. Mudhuné abot, nanging munggahé luwih ènthèng sanajan èmbèré blèk kandel isi banyu. Sebabé, bongkot sénggot biyasané diwènèhi bot-bot, wujudé watu utawa tugelan umpak. Yèn nganti ngepèl, genah cilaka. Bisa setugel dina nembé rampung. Dhasar omah tinggalané simbah, ambané ngoblah-oblah, tikel papat utawa limané lapangan voli. Ndadak nyaponi dhisik, banjur nggosoki jobin tegel limolasan nganggo ampas klapa.

Éling nimba, éling tangga teparo. Wis lumrahé urip nèng ndhésa, sumur siji bisa kanggo puluhan jiwa saka pirang-pirang omah. Ana sing umbah-umbah, ana sing resik-resik balapecah. Sabuné isih sabun prongkolan (batangan) utawa yèn arep rada resik, ya nganggo sabun colèk (dudu poke kaya nggon Fèsbuk, lho). Mereké mung ana loro sing kondhang: Wings utawa B-29.

Apiké, sumur komunal utawa kruyukan wong akèh, banget maédahi. Siji lan sijiné bisa rerasan babagan kulawargané dhéwé-dhéwé, utawa nggrenengi tanggané. Bakuné, ora bakal ana wadi, nanging ya ora njur dadi sréi sanajan kabèh kabèbèr kanthi cetha mlaha. Ora kurang uga, padha cekikikan crita dhagelané Jorono lan Joléno utawa ngalem Bu Marsidah BSc. sing pinter macak ratu ana kethoprak sing bar ditonton bebarengan ana omahku.

Tipi isih laku aki, kudu sèrep paling ora siji supaya yèn wanci siaran kethoprak saka TVRI ora kentèkan setrum, banjur kethopraké bubar, ngilang saka tipi ireng putih gawéyané National Gobel sèri Srikandi. Tanpa remoté, yèn pingin berwarna ya dipasangi kaca kaya jenang lapis: ijo, abang, kuning, saterusé saka ndhuwur mangisor. Dadi, wernané partikelir.

Bali menyang sumur mau, apiké padha njaga resiké. Idu menyang sumur ora olèh, apa manèh yèn nganti nguyuhi. Bakal dilaknat wong sak jabalkat. Sing nyenengké mung yèn ana pitik keceplung. Waton mengkis-mengkis arep oncat nyawané, mesthi énggal-énggal dibelèh. Mèlu urun mbubuti wulu, mesthi kebagian gorèngané.

Mung cilakané yèn nganti kelebon tikus utawa pitik kebacut dadi bathang. Sumur bakal dikuras, ditimba nganti entèk resik banyuné banjur ngentèni agungé sauntara wektu. Sumur dipundhi-pundhi jalaran sajroné sumur mesthi ana tuk paringané Gusti Pangèran Sing Murbèng Dumadi. Rejeki bakal mbanyu mili waton isih padha gelem ngrumat sumur, ya ngrumat tuk mau.

Nanging, kuwi crita jaman mbiyèn, nalika omah durung jejel riyel kaya saiki. Wektu semana isih ana papan kanggo sumur, omah papat utawa lima bisa dikebaki saka timba lan sénggot sing padha. Gandhèng jaman sansaya maju, tambah reja jalaran tambah akèh cacah jiwané, ya mesthi wae butuh papan kanggo ngéyup.

Lemah amba dipantha-pantha, didom manut cacahé jiwa. Yèn kurang lemahé, ya sumuré ditutup. Ndhuwuré bisa kanggo gandhok utawa papan liyané, sénggot utawa kèrèkané diganti nganggo pipa-pipa plastik sing disedhot déning sanyo. Mèreké ya werna-werna. Jaman mbiyèn ana mèrek Sanyo lan National, saiki ana akèh manèh, klebu sing arané Shimizu, jaré nyedhoté sakayangé (jaréné reklamené….).

Cah-cah nom saiki wis ora menangi jaman sénggot utawa kèrèkan. Malah wis kari muter kran, banyu tukon saka PAM mancur dhéwé, mung kari ngitung bayar sasènané. Pengalaman kaya mangkéné, mbokmenawa wis akèh sing kangèlan mbayangké kaya apa wujudé. Ya kuwi mau, jalaran jaman wis owah, sing jeneng sumur ya wis ora dimangertèni bocah-bocah. Kajaba sing pancèn isih urip ana ndhésa kluthuk.

(Nanging, wong ndhésa kluthuk mesthi ya ora bakal maca tulisan iki. Apa manèh internet, kalkulator waé sok ora ana sinyalé jaré….)


3 thoughts on “Sumur

Leave a Reply